Bảo hiểm tiền gửi: Niềm tin giúp ổn định nền kinh tế

Nâng cao niềm tin công chúng vào hệ thống ngân hàng
Trong tình hình kinh tế thế giới nhiều biến động như hiện nay, để ổn định lòng tin của người gửi tiền, rất cần có hệ thống thông tin pháp luật đầy đủ để người gửi tiền hiểu rõ, yên tâm và có những lựa chọn phù hợp.

Hai năm trở lại đây, thị trường tài chính biến động ngày càng phức tạp, giá vàng, ngoại tệ, giá cổ phiếu tăng, giảm bất thường. Các tổ chức tín dụng hoạt động trong điều kiện khó khăn do biến động phức tạp của thị trường tài chính và sự cạnh tranh khốc liệt về lãi suất nhằm chiếm lĩnh thị trường, do vậy, rủi ro cũng nhiều hơn.

Vì thế, việc củng cố niềm tin cho người gửi tiền là nhiệm vụ quan trọng của các tổ chức nhận tiền gửi và tổ chức bảo hiểm tiền gửi (BHTG). Vào thời điểm giữa năm 2008 khi giá vàng, giá ngoại tệ biến động phức tạp, lãi suất tăng cao từ 14% -19%/ năm, nhiều người đã chuyển đổi tài sản của họ sang vàng, hoặc nắm giữ tiền mặt nhằm hạn chế những rủi ro.

Tuy nhiên, không phải mọi người dân đều chọn lựa giải pháp này, trong hoàn cảnh vẫn còn tiềm ẩn khó khăn và rủi ro có thể xảy ra, tiền gửi vào hệ thống ngân hàng vẫn tăng trưởng ổn định. Qua theo dõi nguồn vốn huy động từ tiền gửi dân cư tại các ngân hàng thương mại cổ phần (NHTMCP) và Quỹ tín dụng nhân dân cơ sở (QTDND) thuộc khu vực Đồng bằng Sông Cửu Long từ năm 2005 đến năm 2007 cho thấy:

Chỉ tiêu này tăng trưởng ổn định, năm sau cao hơn năm trước, với mức tăng bình quân khoảng 50%/ năm đối với các NHTMCP và 30%/ năm đối với QTDND. Đặc biệt, một số QTDND lớn, hoạt động ổn định và các NHTMCP quy mô lớn mới thành lập, tốc độ huy động tiền dân cư tăng nhanh, đạt khoảng 100%/ năm.

Riêng năm 2008, đối với các QTDND trên địa bàn, tốc độ này có giảm đi nhưng vẫn tăng gần 20% so với năm 2007. Còn với các NHTMCP, tốc độ tăng trưởng tiền gửi dân cư giữa các quý trong năm 2008 có chững lại so với năm 2007, nhưng vẫn giữ ở mức tăng bình quân hàng năm. Đây là nguồn huy động luôn ổn định, với lãi suất thấp, đáp ứng bình quân 60% nhu cầu cho vay, giúp tổ chức tín dụng vượt qua khó khăn trong thời điểm khan hiếm vốn, chủ động trong kinh doanh.

Điều đó cho thấy, người dân vẫn tin tưởng và lựa chọn hình thức gửi tiền vào ngân hàng, mặc dù biết rằng có thể thiệt thòi do có những thời điểm lãi suất huy động thấp hơn (thực âm) so với tốc độ trượt giá.

Các nhà phân tích, thống kê kinh tế khẳng định, hệ thống ngân hàng trong mọi thời kỳ luôn nắm giữ “siêu quyền lực”, cung cấp nguồn vốn chủ đạo cho nền kinh tế. Mặc dù đã có nhiều kênh cung cấp vốn ra đời và hoạt động sôi nổi như thị trường chứng khoán, các tập đoàn tài chính, bảo hiểm, nhưng vị thế này của hệ thống ngân hàng vẫn không thay đổi. Vì lẽ đó, sự quan tâm của người gửi tiền đối với hoạt động của hệ thống ngân hàng trong bối cảnh khủng hoảng tài chính hiện nay là điều đương nhiên.

Từ thực tế đó, đặt ra yêu cầu phải củng cố niềm tin của người gửi tiền, trên cơ sở đảm bảo an toàn, hiệu quả hoạt động của hệ thống ngân hàng. Đây cũng là mục tiêu, nhiệm vụ của các cơ quan quản lý Nhà nước cũng như của tổ chức BHTG. Sự phát triển hay suy yếu của hệ thống ngân hàng là vô cùng quan trọng và mang tính nhạy cảm, bởi nó tác động trực tiếp tới sự ổn định của nền kinh tế là nơi mà nguồn vốn được bơm ra, và liên quan trực tiếp đến quyền lợi của cộng đồng dân cư.

Sớm hoàn thiện cơ sở pháp lý về BHTG

Để hạn chế tối đa những tác động xấu của cuộc khủng hoảng tài chính tới nền kinh tế trong nước, Chính phủ đã chỉ đạo các biện pháp nhằm ổn định kinh tế, chống suy giảm tăng trưởng kinh tế, đảm bảo an sinh xã hội...

Theo đó, chính sách tiền tệ được điều hành theo hướng nới lỏng, các doanh nghiệp được hỗ trợ lãi suất (4%/ năm) để hạ giá thành sản phẩm, đẩy mạnh sản suất. Trước đó Chính phủ cũng đưa ra lộ trình và mức tăng vốn điều lệ tối thiểu mà các NHTM phải đạt được để đảm bảo khả năng tài chính, tăng khả năng cạnh tranh và chống đỡ rủi ro.

Về chính sách BHTG, kinh nghiệm cho thấy một trong những biện pháp mà các quốc gia trên thế giới sử dụng trong việc đối phó với khủng hoảng tài chính là ổn định lòng tin của người gửi tiền tại các ngân hàng thông qua việc tuyên bố nâng mức bảo hiểm tối đa hoặc bảo hiểm toàn bộ tiền gửi của người dân tại các ngân hàng nhằm ngăn chặn nguy cơ rút tiền ồ ạt.

Về cơ sở pháp lý liên quan đến hoạt động ngân hàng, Nhà nước cần  xây dựng quy chế về việc sáp nhập, hợp nhất, mua lại những ngân hàng có vấn đề và tổ chức tín dụng yếu kém, nhằm bảo đảm an toàn, lành mạnh của hệ thống ngân hàng. Đồng thời sớm xây dựng những cơ chế cần thiết về xử lý, khắc phục hậu quả của khủng hoảng tài chính.

Trước bối cảnh của cuộc khủng hoảng tài chính thế giới và yêu cầu đặt ra đối với hệ thống ngân hàng trong nước, đặc biệt là những vấn đề liên quan đến quyền lợi của người gửi tiền thì việc xây dựng và hoàn thiện khung pháp lý về hoạt động ngân hàng và BHTG cần sớm được thực hiện nhằm bảo vệ quyền lợi của người gửi tiền một cách tốt nhất, góp phần nâng cao niềm tin của công chúng cũng như đảm bảo sự an toàn của hệ thống tài chính quốc gia.