Thủ tướng Chính phủ trả lời chất vấn: Liên quan đến việc quản lý các Tập đoàn, Tổng công ty.

Nên thành lập Bộ quản lý Tập đoàn và Tổng công ty Nhà nước?

Với những quy định pháp lý hiện hành về việc quản lý các Tập đoàn và Tổng công ty, những sai phạm của Tập đoàn công nghiệp tàu thủy Việt Nam, trong phiên chất vất Thủ tướng đại biểu Phạm Thị Loan ( Hà Nội) đã đặt câu hỏi về việc sau Vinashin Chính phủ có chủ trương tái cơ cấu các tập đoàn khác không? Về vấn đề này, Thủ  tướng cho biết: Chính phủ đã ban hành một số Nghị định để cụ thể hóa việc tổ chức thực hiện quyền chủ sở hữu Nhà nước đối với các Tập  đoàn kinh tế, đối với các Tổng  công ty Nhà nước. Trong đó, đặc điểm mới của việc tổ chức quyền đại diện chủ sở hữu đối với tập đoàn kinh tế, tổng công ty. Cái mới đó là tổ chức thực hiện không có bộ chủ quản như trước và đã phân công, đã làm rõ là hội đồng quản trị là cơ quan, là tổ chức đại diện chủ sở hữu trực tiếp tại doanh nghiệp. Các Bộ, Bộ quản lý ngành và Bộ quản lý tổng hợp được phân công, được giao một số nhiệm vụ cụ thể để thực hiện quyền chủ sở hữu. Thủ tướng Chính phủ có trách nhiệm đối với mấy việc:
Một là ra quyết định thành lập doanh nghiệp, ra quyết định thành lập Tập đoàn, thành lập các Tổng công ty theo đề nghị của các cơ quan chức năng, nhiệm vụ rõ ràng.
Thứ hai: là phê  duyệt chiến lược quy hoạch phát triển
Thứ ba: quyết định Chủ tịch Hội đồng quản trị và Hội đồng quản trị với tư cách là cử cán bộ công chức để thực hiện chức năng đại diện chủ sở hữu trực tiếp tại doanh nghiệp trong nhiều năm qua thì Chính phủ đã triển khai trên tinh thần đó. Ngay trong báo cáo chúng tôi cũng nói là tuy đã có nhiều cố gắng để hoàn thiện thể chế. Như vậy, từ năm 2006, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành 7 Nghị quyết, 69 Nghị định và 27 quyết định, 13 Chỉ  thị và nhiều văn bản điều hành liên quan đến quản lý đối với doanh nghiệp Nhà nước.
Đã có nhiều cố gắng cũng có những bước tiến nhưng cũng nghiêm túc nhìn nhận là thể chế, cơ chế quản lý Nhà nước và quản lý của chủ sở hữu đối với đầu tư, đối với sử dụng vốn, đối với thanh tra, đối với giám sát, kiểm tra, thanh tra còn nhiều bất cập, lúng túng, có kẽ hở.
Chúng tôi cũng nghiêm túc nhìn nhận trách nhiệm đó. Chúng tôi thấy vấn đề và sẽ tiếp tục hoàn thiện. Thể chế mô hình Tập đoàn kinh  tế, Tổng công ty Nhà nước trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là một quá trình hoàn thiện, một  mô hình chưa có  sẵn. Dù hết sức cố gắng nhưng tới giờ này chúng tôi vẫn thấy còn bất cập lúng túng. Ví dụ ở đây có một số đại biểu nói với tôi rằng tại sao Thủ tướng không lập Bộ quản lý đi, một bộ chuyên quản lý doanh nghiệp Nhà nước, các tập đoàn này. Tôi có thảo luận trong thường trực Chính phủ, trong Chính phủ và nhiều ý kiến thấy rằng lập một bộ như thế này không biết quản lý thế nào. Đương nhiên chúng tôi đang tìm tòi thảo luận để ngày càng hoàn thiện thể chế, cơ chế quản lý Nhà nước và quản lý của chủ sở hữu đối với các Tập đoàn kinh tế, các Tổng công ty Nhà nước.
Về vấn đề này, đại biểu thành phố Hồ Chí Minh, Ông Trần Du Lịch cho biết: “ Vừa rồi, Thủ tướng có đề nghị vấn đề liên quan, ý kiến liên quan lập Bộ hay ngang Bộ để quản lý với tư cách chủ quản. Quan điểm của tôi là cần thiết để tất cả không còn Bộ nào liên quan đến chuyện vừa hai chân, tức vừa quản lý Nhà nước, vừa đại diện chủ sở hữu.”

Giải pháp trước mắt quản lý Tập đoàn, Tổng công ty Nhà nước

Theo đại biểu Trần Du  Lịch giải pháp trước mắt có thể làm ngay được đó là Thủ tướng có quyền hạn của mình có thể bắt buộc các Tập đoàn, Tổng công ty Nhà nước lớn phải công bố thông tin như là những doanh nghiệp khu vực tư nhân niêm yết trên thị trường chứng khoán, phải công bố để tạo công cụ cho người dân giám sát.Thủ tướng khẳng định sớm có luật quản lý kinh doanh vốn Nhà nước. Tuy nhiên trong lúc chờ Luật đó mà Quốc hội và bản thân  tôi đề nghị từ đầu nhiệm kỳ nhưng vì nhiều lý do nhiệm kỳ này chưa làm được , tôi đề nghị, bây giờ ngày 1/7 năm nay Luật Doanh  nghiệp Nhà nước hết hiệu lực rồi, còn Luật Doanh nghiệp chung thì không điều chỉnh mối quan hệ giữa chủ sở hữu với người quản  lý, tức Hội đồng quản trị, tức là giữa Nhà nước với Hội đồng quản trị. Bây giờ Thủ tướng xem chúng ta bàn những văn bản quy định gì mà bên trên không có Luật hay bên dưới một cái gì một giải pháp gì để thực hiện.Về vấn đề này, Thủ tướng khẳng định: Chúng tôi sẽ trình Quốc hội Luật. Chúng  tôi đã nghĩ tới điều  đó, luật về tổ chức  thực hiện quyền chủ sở hữu. Nhưng hiện nay như thế là không phải Tập đoàn và các Tổng công ty Nhà nước hoạt động không có hệ thống, khuôn khổ pháp luật đó là  những nghị định. Trong khi mô hình mới chúng ta vừa làm, đây là thí điểm, vừa làm vừa rút kinh nghiệm cũng đã có nghị định. Nghị định tổ chức quyền chủ sở hữu đã bổ sung, sửa đổi 2-3 lần rồi. Mới đây chúng tôi ban hành Nghị định quản lý thí điểm các tập đoàn kinh tế. Quá trình từ thực tiễn như thế hoàn thiện dần và chúng tôi sẽ cố gắng nâng cao hiệu lực của khuôn khổ pháp lý này bằng Luật để rồi làm sao chúng ta quản lý nó tốt hơn, chặt chẽ hơn nhưng vừa đảm bảo, tạo điều kiện cho các tập đoàn, các Tổng công ty Nhà nước này năng động sáng tạo, làm ăn  hiệu quả trong cơ chế thị trường, trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế.